Nog altijd te weinig vrouwen aan de top (en dit kun je doen om dit als bedrijf te veranderen)

Wereldwijd is slechts een vijfde van de bestuursleden van grote bedrijven een vrouw. Als er niets gebeurt, wordt volledige gendergelijkheid in besturen misschien wel nooit bereikt, zo stelt het internationale adviesbureau EgonZehnder.

Executive search bureau EgonZehnder, met 420 consultants en recruiters in 39 landen, onderzocht de bestuurssamenstelling van 1.610 grote bedrijven uit 44 landen met samen een beurswaarde van 46 biljoen dollar. In eerste instantie lijkt er sprake van goed nieuws: het percentage vrouwen in besturen is toegenomen. Zes jaar geleden was dit nog 13,6 procent; in 2018 was het gestegen naar 20,4 procent. Desondanks blijft het overgrote deel, bijna driekwart, van de nieuwbenoemde bestuurders een man.


Infographic: EgonZehnder.


Nederland verbetert positie, maar scoort nog altijd laag

Frankrijk scoort het beste als het gaat om het aantal stoelen in de bestuurskamer dat door vrouwen wordt bezet. Met 42 procent voeren zij de lijst aan, gevolgd door Noorwegen, Zweden, Italië en Finland. Saoedi-Arabië en de Arabische Emiraten bungelen onderaan de lijst. In maar liefst 25 landen hebben meerdere grote bedrijven geen enkele vrouw in de board, waaronder China, Brazilië en Rusland.

Nederland staat niet in de top, maar laat wel een behoorlijke verbetering zien ten opzichte van 2016. Toen had de helft van de onderzochte Nederlandse bedrijven geen vrouwen in het bestuur. Inmiddels heeft 95,5 procent tenminste één vrouw in het bestuur. En is het percentage vrouwelijke bestuursleden in ons land gestegen naar 27,5 procent.

Inconsistente vooruitgang

Goed nieuws, zou je zeggen. Maar de onderzoekers wijzen erop dat er nog een lange weg te gaan is. Zo is bijvoorbeeld het percentage vrouwen dat in de boardroom een leidinggevende functie heeft, zeer laag. Slechts 5,6 procent van de bestuurdersstoelen wereldwijd worden bezet door vrouwen in een leidinggevende rol (bijvoorbeeld Chair of the Board). Dit maakt in de praktijk nogal uit voor het aantal vrouwen in het bestuur, zo constateerde Deloitte in 2017. Bedrijven met een vrouwelijke bestuursvoorzitter hebben namelijk bijna twee keer zoveel vrouwen in het bestuur als bedrijven met een mannelijke bestuursvoorzitter.


Infographic: EgonZehnder.

Bovendien wordt de langzame toename van vrouwelijke bestuurders niet gereflecteerd in het percentage vrouwelijke CEO’s. Uit het onderzoek van EgonZehnder blijkt namelijk dat vrouwen slechts 3,7 procent van de wereldwijde CEO-functies bezitten. Een schokkend laag percentage, waar de afgelopen jaren geen verandering in is gekomen. Verrassend is ook het feit dat er bij de onderzochte bedrijven in ogenschijnlijke progressieve landen als Finland, Canada en Duitsland helemaal geen vrouwelijke CEO’s waren.

EgonZehnder spreekt bij de op het eerste gezicht geconstateerde vooruitgang dus terecht van ‘grote inconsistenties’. Sowieso mogen de landen die door de onderzoekers als ‘Champions’ op het gebied van gendergelijkheid worden betiteld (waaronder Nederland) niet te hard juichen. Eén van de belangrijkste criteria voor het zijn van zo’n ‘Champion’ is namelijk dat minstens 60% van de bedrijven minstens één vrouw in het bestuur heeft. Dat aantal is nog steeds erg laag, gezien het feit dat een gemiddeld bestuur tussen de 9 en 13 leden heeft. Natuurlijk, één vrouw in het bestuur is beter dan niets. Maar van gelijkheid is nog verre van sprake.

The ‘Magic Three’

Volgens Jill Ader, bestuursvoorzitter van Egon Zehnder is het voortdurende gebrek aan diversiteit in directies en besturen een groot probleem: ‘We hebben diversiteit nodig, maar het gaat simpelweg niet snel genoeg. Nieuwe geluiden en perspectieven zijn essentieel voor de vaardigheden waar bedrijven om vragen.’ Bedrijven zonder een divers samengesteld bestuur missen essentiële perspectieven van hun eigen klanten en medewerkers, aldus Ader.

Onderzoek heeft uitgewezen dat ten minste drie vrouwen in een bestuur een positief effect heeft. Dat is het omslagpunt waarbij de aanwezigheid van vrouwen de werkwijze van een bestuur ook daadwerkelijk beïnvloedt. Volgens Egon Zehnder is zelfs dit kleine ‘magische aantal’ in veel landen nog niet in zicht. In slechts 13 van de 44 landen hebben grote bedrijven gemiddeld drie of meer vrouwen in het bestuur. Vijf landen, België, Frankrijk, Duitsland, Zweden en Italië, springen daaruit met gemiddeld vier vrouwen of meer.

Landen met vrouwenquotum doen het opvallend goed

Opvallend is dat in al deze vijf landen, met uitzondering van Zweden, sprake is van een vorm van quotum. Ook bij de club van landen waar alle bedrijven tenminste één vrouw in het bestuur hebben, de zogeheten One on Board Club, heeft bijna de helft een quotum of target.

Gemiddeld genomen hebben landen waar sprake is van geïnstitutionaliseerde quota een veel groter aantal vrouwen in de boardrooms dan andere landen. Volgens de onderzoekers van EgonZehnder is het dan ook een feit dat qua diversiteit het meeste vooruitgang is geboekt in landen met een vorm van regulering.

Infographic: EgonZehnder.

Desondanks lijkt ook het instellen van een vrouwenquotum niet de heilige graal als het gaat om het aanpakken van de ongelijkheid in de boardroom. Quota lijken volgens de onderzoekers te werken tot het moment dat het quotum is bereikt. Tot een verdere toename van het aantal vrouwen komt het vervolgens niet.

Bedrijven moeten dus ook echt fundamenteler aan de slag met hun wervingsbeleid. Want een doemscenario duikt op: een gebalanceerd samengestelde boardroom wordt simpelweg niet bereikt als er in de nabije toekomst geen significante toename zal zijn in het aannemen van vrouwelijke bestuurders.

Bron: 2018 Global Board Diversity Tracker

 

5 dingen die werkgevers kunnen doen om meer vrouwen aan de top te krijgen

  1. Wees je ervan bewust dat vrouwen bescheidener zijn dan mannen
    Als je als bedrijf meer vrouwen aan de top wilt hebben, moet je je in de eerste plaats realiseren dat vrouwen vaak bescheidener zijn over hun eigen prestaties dan mannen. Een goed resultaat bij een bepaald project wordt door vrouwen vaker weggewuifd met argumenten als: ‘Ik heb gewoon erg hard gewerkt’, of: ‘Ja, maar ik heb ook veel hulp gehad van collega’s’. Volgens Sheryl Sandberg, COO van Facebook, is dit een herkenbaar patroon: ‘Vrouwen onderschatten structureel hun eigen vaardigheden.’ Ze onderhandelen daarom bijvoorbeeld veel minder over hun salaris. Houd bij de werving en selectie van vrouwen dus een scherp oog op de ‘naakte feiten’ (cv, rapportcijfers etc.) en moedig vrouwen op de werkvloer aan hun eigen prestaties te benoemen.
  1. Wees je bewust van je onbewuste vooroordelen.
    Klinkt een beetje paradoxaal, je bewust zijn van onbewuste vooroordelen. Maar het begint met de erkenning dat je misschien vooroordelen hebt. Iedereen heeft die. Als je bijvoorbeeld een blanke man bent, identificeer je je sneller met een andere blanke man. Dat doen mensen niet expres, maar zo is het nu eenmaal – blijkt uit onderzoek.
  1. Weet dat succesvolle vrouwen minder aardig gevonden worden.
    Succes en likeability zijn voor mannen positief gecorreleerd, voor vrouwen negatief.  Als een man succesvol is, vinden veel mensen hem aardig; als een vrouw succesvol is, vinden minder mensen haar aardig. ‘Vrouwen worden ófwel competent en onaardig, ófwel aardig en incompetent gevonden,’ zo stelde hoogleraar economie en PvdA-senator Esther-Mirjam Sent onlangs nog in de Volkskrant.Wees je hier bewust van als het bedrijf een nieuwe kandidaat voor de Raad van Bestuur zoekt. Je bent waarschijnlijk minder geneigd om een vrouw die hoog van zichzelf opgeeft sympathiek te vinden, dan een man die precies hetzelfde doet. Als je bewust omgaat met dergelijke sociale rolpatronen en verwachtingen, lukt het beter hier doorheen te kijken.
  1. Zoek buiten je eigen netwerk
    Om meer vrouwen in de top van het bedrijfsleven te krijgen, moet de manier van zoeken veranderen, zei Yvonne Benschop, hoogleraar organizational behaviour aan de Radboud Universiteit onlangs in de Volkskrant. ‘Er wordt nu vaak gekeken in gesloten netwerken, waar men elkaar kent. Daar zitten veel mannen in.’Weersta de verleiding om een ontstane vacature gemakkelijk via het eigen netwerk in te vullen. Gooi in plaats daarvan de vacature open. Adverteer online en in kranten. Geef desnoods nadrukkelijk aan dat bij gelijke geschiktheid de voorkeur wordt gegeven aan een vrouw.
  1. Stel een quotum of target in
    Quota of targets lijken rigoureus, maar ze werken goed. Als je met elkaar afspreekt dat (bijvoorbeeld) minimaal 4 van de 10 posities in de Raad van Bestuur door een vrouw moet worden ingevuld, zul je zien dat dat lukt. Als je een quotum te ver vindt gaan, kun je het ook een target-afspraak instellen, waarover je verantwoording aflegt in je jaarverslag.

LEES OOK: Mannen en vrouwen op de werkvloer: de verschillen