Gevolgen digitalisering: wat als je baan straks niet meer bestaat?

Uit onderzoek van PwC blijkt dat 1,6 miljoen banen op de lange termijn overbodig zullen zijn. Dit betekent niet dat de vaardigheden die nodig zijn bij deze banen verloren gaan. 82% van deze skills zijn blijvend waardevol in andere functies. Oplossingen: om- en bijscholing en goed regionaal vergelijken.  

Banen als kassa- en winkelmedewerker, receptionist, maar ook sportinstructeur en callcentermedewerker staan onder druk. In de toekomst worden deze banen minder relevant en de verwachting is dat ze zelfs helemaal verdwijnen. Momenteel heeft 3 procent van de huidige arbeidsmarkt een slecht toekomstperspectief. 

Zombiebanen 

In het onderzoek heeft PwC het over ‘zombie’-banen en ‘engel’-banen. Banen die op dit moment door middel van steunprogramma’s in leven worden gehouden, maar in hun huidige vorm in de toekomst overbodig worden zijn ‘zombie’-banen. Jan Willem Velthuijsen, hoofdeconoom bij PwC: “Dat komt vooral door voortschrijdende digitalisering die leidt tot automatisering en een vraag naar andere, nieuwe vaardigheden.’ De dubbele ontwrichting op de arbeidsmarkt – Covid-19 en verder oprukkende technologie – is de oorzaak van het ontstaan van zogenoemde ‘zombie’-banen. 

Engelbanen 

Banen waar nu al en op termijn straks ook veel vraag naar is, terwijl het aanbod nog achterblijft zijn ‘engel’-banen. ‘Om mensen van een ‘zombie’-baan naar een ‘engel’-baan te krijgen, ligt de oplossing allereerst in om- en bijscholing’, stelt Bastiaan Starink, Future of Work-specialist bij PwC. “Ons onderzoek laat zien dat 82 procent van de vaardigheden die nodig zijn voor de banen die onder druk staan ook bruikbaar zijn in andere beroepen.” 

Om te voorkomen dat het aantal mensen zonder baan stijgt adviseert PwC twee oplossingen: 
– Om- en bijscholing 
– Afstemmen van vraag en aanbod tussen de verschillende arbeidsmarktregio’s 

Skills nog steeds waardevol in andere functies 

Omscholing betekent niet het leren van compleet andere vaardigheden. 82 procent van de bestaande vaardigheden heeft potentie in andere banen waaraan op lange termijn wel behoefte is. Veel van de beschikbare vaardigheden van verouderde banen zijn dus nog steeds zeer waardevol op de arbeidsmarkt. Zo is callcentermedewerker een baan die mogelijk onder druk staat, maar veel van de vaardigheden die voor deze baan nodig zijn, zijn ook nodig voor een stabiele administratieve functie. 

Afstemmen van vraag en aanbod 

In de ene regio kunnen banen onder druk staan, terwijl er in een andere regio juist nog vraag naar is. Bastiaan Starink: “In ons onderzoek zien we dat de baan van receptionist in de toekomst onder druk komt te staan, maar niet in gelijke mate in alle regio’s. Er zullen nog steeds regionale verschillen zijn in de vooruitzichten voor verschillende banen. De oplossing ligt dan niet in omscholing en verandering van beroep, maar in het kijken naar andere regio’s of bedrijfstakken.”