Een van de grote misverstanden is dat risico’s objectief zijn. Probeer logistieke risico’s volledig te objectiveren, met een exact getal voor de kans van optreden en dito getallen voor de verwachte vertraging, de extra kosten, het reputatieverlies en dergelijke. Je voelt het al aan komen: dat is onbegonnen werk en bovendien onnodig. Wat wel helpt is een inschatting maken van de kans van optreden en gevolgen, op basis van kennis en ervaring. En om op basis daarvan een scherpe keuze te maken al dan niet iets aan het risico te doen.

Zo bezien is een risico dus ook geen probleem: het is er nog niet én er kan in veel gevallen wat aan gedaan worden. Door de kans van optreden te beperken, of door bijvoorbeeld de tijdsgevolgen bij optreden te beperken. Het snel kunnen regelen van vervangend vervoer door een transportonderneming is slechts één voorbeeld. Het afsluiten van een transportverzekering is een ander voorbeeld.

Tip 2: Benut de positieve kant van onzekerheid

In Nederland staat een risico voor iets wat negatief is, soms zelfs gevaarlijk en we niet willen. Risicomanagement staat daarom traditioneel voor het proberen te vermijden van negatieve gebeurtenissen. Alleen, hiermee beperken we ons. We hebben zojuist een logistiek risico immers beschreven als het effect van onzekerheid op een logistieke doelstelling. Dit effect kan negatief zijn, als bij een traditioneel risico. Het effect kan veel gevallen ook positief zijn. Immers, zoals weersomstandigheden en files kunnen tegenvallen, kunnen ze ook meevallen. Dit geldt voor veel onderdelen van de logistieke keten.

Houd je wel voldoende rekening met het benutten van mogelijke meevallers vanuit onzekerheid? Is er voldoende flexibility, wendbaarheid  of agility om ook de positieve effecten van onzekerheid te benutten? Of zijn de systemen zo strak ingeregeld dat dergelijk laaghangend fruit blijft hangen. Dit is dan een categorie gemiste kansen, waarvan de concurrentie wellicht wel gebruik maakt. De les hieruit: beschouw bij de relevante onzekerheden in de logistieke processen ook de positieve kant: kunnen er onverwachte meevallers uit ontstaan en hoe kunnen die maximaal worden ingezet? Ondernemen is niet alleen risico nemen, het is ook kansen benutten.

Tip 3: Stel steeds weer drie vragen

We hebben nu vastgesteld wat een risico (niet) is en dat onzekerheid niet alleen maar kommer en kwel is. Deze inzichten kun je benutten door het steeds weer stellen van drie vragen, aan jezelf, jouw team, je  leidinggevenden en ketenpartners. Deze drie vragen zijn in feite een ultrakorte samenvatting van het hele vakgebied risicomanagement: 1. Wat is het doel van het logistieke proces? 2. Wat is daarin onzeker, door wie en voor wie? 3. Wat is daar aan te doen, hoe en door wie?

Vraag 1

Zie het doel van het logistieke proces in de eerste vaag in de meest brede zin van het woord. Dit kan het doel zijn om een fruit vers in de supermarkt te krijgen, of het doel om de volgende stap in het logistieke proces tijdig te kunnen maken: het laden van een vrachtauto. Het kunnen overigens ook je hoogstpersoonlijke werkdoelen als logistiek manager zijn. De doelen waarvoor je aan het eind van het jaar de credits ontvangt, of niet.

Vraag 2

De tweede vraag richt zich op de logistieke processtappen die genomen moeten worden om het doel uit de eerste vraag te kunnen realiseren. Uiteraard binnen randvoorwaarden als kwaliteit, veiligheid, tijd en geld. Je beoordeelt of laat beoordelen waar in die processtappen de relevante onzekerheden zitten, door welke partij die worden veroorzaakt en voor wie die effect kunnen hebben. Hierbij helpt het dus als de logistieke werkprocessen helder zijn en u een diversiteit aan kennis en ervaring benut.

Vraag 3

De derde vraag gaat om doen of niets doen aan de geconstateerde onzekerheden, die zich als risico of als kans kunnen manifesteren. Dit is sterk afhankelijk van uw risicobereidheid, en die van afnemers en ketenpartners. Hier komt het aspect subjectiviteit weer om de hoek kijken. Open overleg met respect voor elkaars (verschillende) standpunten is essentieel om deze derde vraag adequaat te kunnen beantwoorden. Probeer de reflex te onderdrukken om aan elk risico iets te doen. Nogal eens blijkt gewoon het accepteren van een risico, desnoods ondersteund door een fallback scenario, een prima te verdedigen optie. Zo wordt tevens vermeden dat disproportioneel veel geld wordt uitgegeven aan louter de beheersing van risico’s, waarvan een deel nooit optreedt.

Tot slot

De drie tips voor logistiek risicoleiderschap zijn echt geen rocket science. Ze zijn niet ingewikkeld en je  kunt ze toepassen zonder zelf risicomanager te worden. Best handig, in een tijdperk waarin de logistieke uitdagingen niet mis zijn: zeer hoge verwachtingen van consumenten, snelheid als vanzelfsprekendheid en kostenbeheersing als blijvend aandachtspunt. Logistiek risicoleiderschap tonen is doelgericht durven omgaan met de logistieke onzekerheden die hiermee samenhangen. En wel zo, dat je logistieke doelen en die van je afnemers kostenefficiënt worden gerealiseerd. Met het dagelijks toepassen van slechts drie tips zet je waardevolle stappen richting logistiek risicoleiderschap. Wat een kans!

Dit artikel is geschreven door Dr. Martin van Staveren en verscheen eerder op Logistiek.nl